หนังสือธรรมจักษุ ประจำเดือน สิงหาคม 2550

ธรรมจักษุ ประจำเดือนสิงหาคม 50

หน้าปก ธรรมจักษุ ประจำเดือน สิงหาคม 2550

บทความพิเศษ
หนึ่งในบทความทางวิชาการของธรรมจักษุ

นิตยสารทางพระพุทธศาสนาที่เก่าแก่ที่สุดของไทยฉบับแรกออกเมื่อเดือนตุลาคม2437

เรื่อง
“ เก็บไว้เป็นตำนาน ”

พิมพ์ลงในนิตยสาร “ธรรมจักษุ”

โดย......สุเชาวน์ พลอยชุม

ปีที่ 91 ฉบับที่ 11 สิงหาคม 2550
ISSN 0859-5275

เก็บไว้เป็นตำนาน

ผู้ชำระพระไตรปิฎก
สมัยรัชกาลที่ 7

"สมเด็จพระวันรัต (ติสฺสทตฺโต) นับเป็นพระเถระที่รอบรู้เชี่ยวชาญในด้านภาษาบาลีและในพระไตรปิฎกรูปหนึ่ง ได้สร้างผลงานด้านวรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาไว้หลายเรื่อง เช่น เรื่องมหาเวสสันดรชาดก มหาพน แปลและเรียบเรียง คู่มือสอนนาค นามภาษาบาลีสำหรับพระอุปัชฌายะให้ชื่อนาค เทศนาบางเรื่อง ปกิณกเทศนา เป็นต้น"

     สมเด็จพระวันรัต (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็นชาวจังหวัดนนทบุรี เกิดเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ.2419 ตรงกับวันเสาร์แรม 10 ค่ำ เดือน 12 ปีชวด ณ ตำบลบางม่วง อำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี ในรัชกาลที่ 5 โยมบิดาชื่อขุนภักดีภูบาล (พัก คงธรรม) โยมมารดาชื่อ เปลี่ยน
     ได้เข้าเป็นศิษย์วัดเพื่อเล่าเรียนภาษาไทยและภาษาบาลี ณ วัดอรุณราชวราราม ตั้งแต่อายุ 9 ขวบ ในสำนักพระศากยบุตติยวงศ์ (หนู) กระทั่งอายุ 15 ปี จึงได้บรรพชาเป็นสามเณร เมื่อ พ.ศ.2433 รุ่งขึ้นปี พ.ศ. 2434 ได้เข้าแปลพระปริยัติธรรมครั้งแรก ณ วัดพระศรีรัตนศาสดารามแต่แปลตก
     ต่อมาได้ย้ายจากวัดอรุณราชวรารามไปอยู่วัดพระเชตุพนฯ กับพระอุดรคณารักษ์ (ชุ่ม)                แต่ครั้งยังเป็นพระครูอุดรคณารักษ์ ระหว่างนี้ได้ไปเล่าเรียนพระปริยัติธรรมกับสมเด็จพระวันรัต (แดง) วัดสุทัศน์บ้าง กับพระยาธรรมปรีชา (ทิม) บ้าง ครั้น พ.ศ. 2437 เข้าแปลพระปริยัติธรรมครั้งที่ 2 ได้เป็นเปรียญ 3 ประโยค
     พ.ศ. 2439 อุปสมบทเป็นพระภิกษุที่วัดอัมพวันที่บ้านเดิม ตำบลบางม่วง อำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี โดยสมเด็จพระวันรัต (แดง) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระอุดรคณารักษ์ (ชุ่ม) เป็นพระกรรมวาจาจารย์ แล้วกลับมาอยู่วัดพระเชตุพนฯ ตามเดิม ระหว่างนี้ได้เล่าเรียนพระปริยัติธรรมกับสมเด็จพระวันรัต (แดง) บ้าง กับพระสาสนโสภณ (อ่อน) วัดราชประดิษฐ์ฯ บ้าง กับสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส แต่ครั้งทรงดำรงพระยศเป็น กรมหมื่นบ้าง
     ถึง พ.ศ. 2441 เข้าแปลพระปริยัติธรรมครั้งที่ 3 ได้เป็นเปรียญ 4 ประโยค พ.ศ. 2443 เข้าแปลครั้งที่ 4 ได้เป็นเปรียญ 5 ประโยค พ.ศ. 2444 เข้าแปลครั้งที่ 5 ได้เป็นเปรียญ 6 ประโยค พ.ศ. 2445                 เข้าแปลครั้งที่ 6 ได้เป็นเปรียญ 7 ประโยค พ.ศ. 2448 เข้าแปลครั้งที่ 7 ได้เป็นเปรียญ 8 ประโยค พ.ศ. 2449 เข้าแปลครั้งที่ 8 ได้เป็นเปรียญ 9 ประโยค
     ครั้น พ.ศ. 2451 พรรษา 13 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญที่               พระศากยบุตติยวงศ์ พ.ศ. 2464 เลื่อนขึ้นเป็นพระราชาคณะชั้นราชที่ พระราชสุธี พ.ศ. 2466              เลื่อนขึ้นเป็นพระราชาชั้นเทพที่พระเทพมุนี พ.ศ. 2469 เลื่อนขึ้นเป็นพระราชาคณะชั้นธรรมที่  พระธรรมปิฎก พ.ศ. 2482 โปรดสถาปนาเป็นพระราชาคณะชั้นเจ้าคณะรองที่  พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ และโปรดสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะที่ สมเด็จพระวันรัต
     ในด้านการคณะสงฆ์ ท่านได้ดำรงตำแหน่งสำคัญทางการปกครองมาโดยลำดับเช่น  เป็นเจ้าคณะแขวงนอก พระนคร เป็นเจ้าคณะมณฑลราชบุรี เป็นกรรมการคณะบัญชาการคณะสงฆ์แทนพระองค์สมเด็จพระสังฆราช (แพ ติสฺสเทว) เป็นผู้บัญชาการคณะสงฆ์แทนพระองค์สมเด็จพระสังฆราช (แพ ติสฺสเทว) เป็นสังฆมนตรีว่าการองค์การปกครอง
     สมเด็จพระวันรัต (ติสฺสทตฺต) นับเป็นพระเถระที่รอบรู้เชี่ยวชาญในด้านภาษาบาลีและในพระไตรปิฏกรูปหนึ่ง ได้สร้างผลงานด้านวรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาไว้หลายเรื่อง เช่น  เรื่องมหาเวสสันดรชาดก มหาพน แปลและเรียบเรียง คู่มือสอนนาค นามภาษาบาลีสำหรับ  พระอุปัชฌายะให้ชื่อนาค เทศนาบางเรื่อง ปกิณกเทศนา เป็นต้น แต่ผลงานดังกล่าวเหล่านี้ไม่ค่อยเป็นที่ปรากฏแพร่หลาย จึงไม่ค่อยได้มีผู้ได้อ่านกันมากนัก
     ในด้านภาษาบาลี ท่านก็ได้สร้างผลงานไว้หลายเรื่อง เช่น ได้เป็นผู้ชำระคัมภีร์  ปรมตฺถทีปนี อรรถกถาปัญจปกรณ์ แห่งพระอภิธรรมปิฏกคือ ธาตุกถา บุคคลบัญญัติ กถาวัตถุยมา และปัฏฐาน เมื่อ พ.ศ. 2465 และได้ชำระคัมภีร์ อภิธัมมัตถสังคหบาลี สห อภัธัมมัตถวิภาวินี     นาม อภิธัมมัตถสังคหฏีกา ซึ่งใช้เป็นหลักสูตรสำหรับเปรียญธรรม 9 ประโยค พร้อมทั้งได้รจนาอทิสนา กถากล่าวคำอุทิศของผู้จัดพิมพ์ไว้ตอนต้นของคัมภีร์นั้นด้วย เมื่อ พ.ศ. 2465
     ในการตรวจชำระและจัดพิมพ์พระไตรปิฎกครั้งรัชกาลที่ 7 ท่านได้รับมอบหมายให้เป็นผู้ตรวจชำระพระไตรปิฎกรูปหนึ่ง โดยได้ตรวจชำระพระสุตตันตปิฎก 5 คัมภีร์คือ

มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์
มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์
มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์
สังยุตตนิกาย สคาถวัคค์
สังยุตตนิกาย นิทานวัคค์

สมเด็จพระวันรัต (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) ถึงมรณภาพเมื่อวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2490 สิริชนมายุได้ 72 ปี

บทความพิเศษ
หนึ่งในบทความทางวิชาการของธรรมจักษุ

เรื่อง
“ พระพุทธศาสนาในโลกปัจจุบัน ”

พิมพ์ลงในนิตยสาร “ธรรมจักษุ”

โดย......พิพัฒน์ บุญยง

ปีที่ 91 ฉบับที่ 11 สิงหาคม 2550
ISSN 0859-5275

พระพุทธศาสนาในโลกปัจจุบัน
ประเทศญี่ปุ่น

พิพัฒน์ บุญยง แปลและเรียบเรียง

"นิกาย Zen ได้แผ่เข้าไปสู่พวกนักรบชาวซามูไรต่อต้านการรบกวนของสงครามและขัดขวางรูปแบบการดำเนินชีวิตที่เข้มงวดของพวกเขา ในนิกาย Zen พวกผู้ชายจะได้รับการสอนให้ตระหนักถึงความจริงทางร่างกายโดยผ่านการควบคุมสภาพทางจิตใจที่ไม่มั่นคง ทำให้อารมณ์มีความมั่นคงและจุดประกายภายในจิตใจให้สว่างไสวขึ้น"

คำสอนที่สำคัญ ๆ ของพระพุทธเจ้า ที่มีสอนอยู่ในประเทศญี่ปุ่น

     พระพุทธศาสนาในญี่ปุ่นเป็นนิกายหายานหรือนิกายที่ถือตามความคิดแบบฝ่ายเหนือ พระพุทธศาสนาถือกำเนิดขึ้นจากสถานที่เกิดในประเทศอินเดีย แผ่ขยายไปทางตะวันออกผ่านเอเชียกลางหรือเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สู่ประเทศจีนและคาบสมุทรเกาหลี และในที่สุดก็มาถึงเมืองนารา (Nara) เมืองหลวงเก่าของญี่ปุ่น แลที่สิ้นมุดของถนนสายไหม
     จุดหมายปลายทางของพระพุทธศาสนานิกายมหายาน ก็คือการได้บรรลุเป็นพระพุทธเจ้า หมายความว่าได้บรรลุถึงพุทธภาวะ ลักษณะที่เด่นที่สุดของพระพุทธศาสนานิกายมหายาน คือแนวคิดที่ว่า "หนึ่งคือทั้งหมด" ซึ่งจากแนวคิดนี้เอง ทัศนะ ที่ว่า "สรรพสัตว์ทั้งหลายทั้งปวงมีธรรมชาติแห่งความเป็นพระพุทธเจ้าอยู่ในตัวทุกคน" และ "การบำเพ็ญบารมีของพระโพธิสัตว์" ก็ออกมาจากแนวคิดนี้เช่นเดียวกัน
     แนวคิดที่ว่า "หนึ่งคือทั้งหมด" หมายความว่า ทุกสิ่งทุกอ่างอยู่ในสภาวะ "ว่างเปล่า" คือว่า สิ่งที่มีชีวิตทุกอย่างเกิดขึ้นเป็นรูปร่างขึ้นมาได้ โดยอาศัยหลักปฏิจจสมุปบาท คือหลักการที่สิ่งหนึ่งเกิดขึ้นเพราะอาศัยอีกสิ่งหนึ่งจึงเกิดได้ และสิ่งนั้นจะอยู่โดยลำพังไม่ได้ถ้าไม่ได้อาศัยอีกสิ่งหนึ่ง เกตุนี้จึงจำเป็นต้องดึงใจให้หลุดพ้นจากกิเลสและความยึดมั่น และสังเกตสิ่งทั้งหลายที่จะมาทำใจให้หลงใหลด้วยการรู้เท่าทันอยู่เสมอ
     ในพระสูตรหลายพระสูตรอย่างเช่น ปุบผะสูตร ( Garland Sutra) และนิพพานสูตร (Nibbana Sutra) กล่าวไว้ว่า สัตว์ทุกรูปทุกนามมีธรรมชาติและอัตตะภาวะเหมือนกันกับพระพุทธเจ้า ทุกคนสามารถบรรลุความเป็นพุทธะได้ หมายความว่า สัตว์โลกทุกรูปทุกนามทรงไว้ซึ่งพุทธภาวะ ถึงอย่างไรก็ตามสัตว์ทั้งหลายย่อมมีทุกข์ประจำ ย่อมยึดติดอยู่กับเครื่องเย้ายวนทางโลก ทุกคนสามารถบรรลุเป็นพระพุทธเจ้า หากปฏิบัติตามคำสอนได้อย่างครบถ้วนสมบูรณ์
     ประชาชนที่มีใจเชื่อศรัทธาในคำสอน ย่อมที่จะตั้งจุดหมายปลายทางอยู่ที่การบรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณ
พุทธศาสนิกชนที่กำลังอยู่ในระหว่างการปฏิบัติแสวงหาทางเข้าสู่ความเป็นพุทธะจะถูกเรียกว่า "พระโพธิสัตว์" และการปฏิบัติอย่างเคร่งรัดตามหลักของชาวพุทธ เราเรียกว่า "การปฏิบัติของพระโพธิสัตว์" การปฏิบัติเช่นนั้นได้ ก็ต้องดำเนินการโดยการ
ให้ทานและให้ความปลอดภัยแก่สรรพสัตว์บนพื้นฐานของจิตใจที่เต็มไปด้วยจิตใจที่เปี่ยมไปด้วยความมีเมตตากรุณา นั่นคือจิตใจที่มองเห็น "ประโยชน์ตนและประโยชน์ของผู้อื่น"

     การแนะนำให้รู้จักพระพุทธศาสนา
     พระพุทธศาสนาได้ถูกนำเข้าสู่ประเทศญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการในปี ค.ศ.๕๓๘ (แต่บางความเห็นก็ว่าในปี ๕๕๒) ในรัชสมัยของจักรพรรดิกินเม ( Emperor Kinmei) ขณะเมื่อกษัตริย์ เซเม ( King Seimei) แห่งนครคูดาระ (ปัจจุบันคือประเทศเกาหลี) ทรงพระราชทานพระพุทธรูปทองเหลือง พร้อมด้วยอุปกรณ์ทางพรพุทธศาสนา และพระคัมภีร์แก่รัฐบาลญี่ปุ่น

     การประกาศพระพุทธศาสนา
     เจ้าชายโซโตกุ (Prince Shotoku)   ได้รับการยกย่องอย่างสูงยิ่งในฐานะเป็นองค์ผู้สถาปนาพระพุทธศาสนาแบบญี่ปุ่นขึ้นในประเทศนี้ พระองค์เป็นพระโอรสของพระเจ้าจักรพรรดิ์โยเมย์ ( Emperor Ymei) และทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระเจ้าจักรพรรดิ์ซุยโก (Emperor Suiko) และได้ทรงปกครองประเทศญี่ปุ่นบนพื้นฐานของพระพุทธศาสนา ด้วยทรงมีพระราชประสงค์จะปกครองประเทศญี่ปุ่นให้เป็นชาติในอุดมคติ
     ในปี พุทธศักราช ๖๐๔ เจ้าชายโซโตกุได้สถาปนารัฐธรรมนูญขึ้นใช้ในประเทศญี่ปุ่น เป็นรัฐธรรมนูญที่ประกอบด้วยมาตราต่างๆ ๑๗ มาตรา ตามเจตนารมของพระพุทธศาสนา จุดประสงค์ก็เพื่ออบรมสั่งสอนประชาชนให้ตั้งอยู่บนพื้นฐานตามคำสอนของพระพุทธศาสนา และเพื่อสร้างประเทศญี่ปุ่นให้เป็นประเทศ "ที่ประชาชนมีสามัคคีธรรม" นั่นก็คือเป็นประเทศที่
"สุขสันติแบบสวรรค์ชาวพุทธ" ( Buddhist Utopia ) โดยมาตรา ๑ แห่งรัฐธรรมนูญฉบับนี้ระบุว่า "ความสามัคคีปรองดองของมีค่า" และมาตราที่ ๒ กล่าวว่า "จงแสดงความเคารพและเชื่อในพระรัตนตรัย คือพระพุทธ พระธรรมและพระสงฆ์ ด้วยความบริสุทธิ์ใจ" ส่วนมาตรา ที่เหลือก็ล้วนแต่กล่าวพรรณนาส่งเสริมวิธีที่จะเสริมสร้างญี่ปุ่นให้เป็นชาติที่มีแต่ความสงบสุข
     เจ้าชายโซโตกุได้ทรงประพฤติปฏิบัติธรรมของพระโพธิสัตว์บนพื้นฐานของข้อปฏิบัติในพระพุทธศานา ได้ทรงสร้างวัดซิเทนโน-จิ ( Shitenno-ji Temple)ในเมืองโอซากาในปีพุทธศักราช ๕๙๓ ในบริเวณขอบเขตของวัด พระองค์ได้สร้างสถานที่ไว้ถึง ๔ แห่งด้วยกัน ซึ่งถือกันว่าเป็นการสร้างสวัสดิการสังคมแห่งแรกในประเทศญี่ปุ่น
สถาบันทั้ง ๔ แห่งมีชื่อประกฎเป็นที่รู้จักกันทั่วไป คือ
๑. เคียวแดน-อิน ( Kyoden-in) .ใช้เป็นวัดเพื่อจัดเป็นสถานที่สงบสงัดสำหรับดวงวิญญาณ
๒ เซยากุ-อิน (Seyaku-in) ใช้เป็นโรงพยาบาลเพื่อจัดเป็นสถานที่สงบเงียบของเรือนร่าง
๓. ไฮเด็น-อิน (Hiden-in) ใช้เป็นบ้านสำหรับผู้ยากไร้
๔. เรียวบีโย-อิน ( Ryobyo-in) บ้านพักสำหรับผู้สูงอายุ จัดไว้สำหรับผู้สูงอายุเพื่อแสวงหาความสงบในวัยชรา

     การพัฒนาพระพุทธศาสนาในประเทศญี่ปุ่น
     พระพุทธศาสนาได้วิวัฒนาการผ่านขั้นตอนมาแล้วถึง ๓ ขั้นก่อนที่จะมาถึงยุคปัจจุบันนับตั้งแต่ศักราชของเจ้าชายโซโตกุ
     ขั้นที่ ๑: เป็นยุคนรา (Nara Period ค.ศ ๗๑๐ - ๗๙๔) ประชาชนนับถือพระพุทธศาสนาเพื่อเป็นการป้องกันประเทศชาติ
     ขั้นที่ ๒: เป็นยุคเฮี่ยน (Heian Period พ. ศ. ๗๙๔ - ๑๑๙๒)
พื้นฐานของพระพุทธศาสนาของญี่ปุ่นได้รับการสถาปนาขึ้นโดยพระคุณเจ้าท่านไสโจ ( Master Saicho) และ พระคุณเจ้า
ท่านคูคัย (Master Kukai)
     ขั้นที่ ๓ เป็นยุคกามากุระ ( Kamqakura period พ. ศ. ๑๑๙๒ - ๑๓๓๓)
เป็นพระพุทธศาสนาที่เน้นการสวดสาธยายพระนามของพระพุทธเจ้า คือเนนบุตสุ (Nenbutsu) และ นิกายเซ็นที่เจริญรุ่ง
เรือง
     นับว่าเป็นยุคของการนิยมชมชอบ ( Period of popularization) และเป็นยุคแห่งการปฏิวัติเปลี่ยนแปลงพระพุทธ
ศาสนา ครั้งใหญ่ (and revolution of Buddhism) การพัฒนาพระพุทธศาสนาในประเทศญี่ปุ่นตามขั้นตอนสั้น ๆ ที่กล่าวมา ก็เพื่อต้องการให้ผู้ ศึกษาสามารถจดจำได้ง่าย หากต้องการรายละเอียดเพิ่มเติมบ้างก็สามารถติดตามได้ดังต่อไปนี้

     1.Nara period (ค.ศ.710 - 794) พระพุทธศาสนาได้รับการเคารพบูชาเพื่อการพิทักษ์ปกป้องประเทศชาติ
รัฐบาลบำรุงรักษาพระพุทธศาสนา ไว้สำหรับประกอบพิธีสวดขอพรเพื่อให้ประเทศชาติและประชาชนมีสันติสุขและอยู่รอด
ปลอดภัยโดยอาศัยพระพุทธศาสนา พระเจ้าจักรพรรดิในยุคนั้น ได้มีพระบัญชาให้ก่อสร่งวัดโกกุบุญ-จิ ( Kokubun-ji
Temples) เป็นวัดประจำจังหวัดที่รัฐเป็นผู้สร้างขึ้น โดยตั้งความปรารถนาเพื่อให้มีสันติสุขแลความมั่นคงถาวร
ตลอดทั่วทั้งประเทศ พระพุทธศาสนาเจริญรุ่งเรืองไปทั่วประเทศ พระพุทธรูปองค์ใหญ่ไม่มีที่ใดเทียมก็ได้ถูกสร้างขึ้น
ประดิษฐาน ณ วัดโตได-จี ( Todai-ji Temple) ในแคว้นนาราในระหว่างยุคนารานี้เอง
     การเทศนาสั่งสอนและการศึกษาเล่าเรียนพระพุทธศาสนานับเป็นการแสดงความขอบคุณต่อความเจริญรุ่งเรืองของพระ
พุทธศาสนาในฐานะเป็นศาสนาประจำชาติ นิกายฝ่ายใต้ทั้ง ๖ นิกาย เป็นแหล่งวิชาการ เพราะฉะนั้นขึงทำหน้าที่ส่วนใหญ่เป็นวิทยาลัยวิทยาลัยแห่งพระพุทธศาสนาซึ่งแตกต่างจากนิกายศาสนาในยุคถัดมา

     2.Heian Period (ค.ศ.794-1192) พื้นฐานของพระพุทธศาสนาแบบญี่ปุ่นได้รับการได้รับการสถาปนาขึ้นโดยพระคุณเจ้าไสโจ(Saicho) และพระคุณเจ้ากุไก
(Kukai) คำสอนของพระคุณเจ้าใสโจ หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าพระคุณเจ้าเด็นกิโย (Dengyo) และพระคุณเจ้าไกกุ หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่าโกโบไดชิ ( Kobo Daishi) ได้กลายมาเป็นพื้นฐานของพระพุทธศาสนาในแระเทศญี่ปุ่น ซึ่งปรากฏขึ้นในตอนต้นของยุคเฮี่ยน และเป็นที่มาของนิกายอื่น ๆ ของพระพุทธศาสนาที่เกิดตามมาในภายหลัง
     คำสอนของท่านเหล่านั้นได้ถือกำเนิดมาจาก Mikkyo หรือพระพุทธศาสนาที่มีคำสอนอันลึกซึ้ง และการปฏิบัติต่าง ๆ
ได้รับการยกย่องนับถือเนื่องจากคำสอนของท่านที่ทำให้ประสบการณ์ที่แท้จริงมีคุณค่ามากที่สุด นิกายเท็นไดสุ (Tendaishu Sect) ที่ก่อตั้งโดยพระคุณเจ้าไสโจ ( Master Saicho) รวมทั้งนิกาย Hokke และนิกาย Zen อีกทั้งการสาธยายพระนามของพระพุทธเจ้าก็ปรากฏในคำสอนหลายแห่ง
     พระพุทธศาสนาได้แผ่ขยายในระหว่างยุคนี้โดยเชื่อมโยงกับบรรดาพวกผู้ดีมีสกุลที่ร้องขอหรือสวดอ้อนวอนเพื่อให้ได้
กลับมาเกิดอีก หรือขออ้อนวอนให้อยู่ดีมีสุขในโลกใบนี้ในชาตินี้ เป็นเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจ

     3. Kamakura Period (ค.ศ.1192-1333)
     พระพุทธศาสนาที่เน้นการสาธยายพระนามของพระพุทธเจ้าคือพระพุทธจ้าเนนบุตสุ ( Nenbutsu) และนิกาย Zen ที่ได้พัฒนาให้เจริญรุ่งเรืององแล้ว นับเป็นยุคแห่งความนิยมชมชอบและการปฎิวัติพระพุทธศาสนาในตอนปลายของยุค Heian อำนาจของของชนชั้นเจ้าขุนมูลนายได้เสื่อมลง ชนชั้นซามูไรได้เข้ามาแทนที่ และในที่สุดได้
สวมบทบาทเป็นเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจตามกฎหมาย การเกิดสงครามและการเกิดแผ่นดินไหวตามรรมชาคิเข้ามาขัดจังหวะ
เป็นระยะ ๆ ทำให้โลกตกอยู่ในสภาพวุ่นวายสับสน สภาพของสังคมในลักษณะนี้ ได้เตือนให้พระที่ครองสมณศักดิ์สูงหลายองค์ จำเป็นต้องลงมาจากภูเขา เพื่อแสดงธรรมแจกแจงคำสอนของพระพุทธศาสนาสู่ประชาชน ในตอนแรก ๆ พระบางกลุ่มของนิกายในยุกนั้น ๆ ปฏิเสธที่จะลงจากเขเทื่ออธิบายคำสอนให้แก่พวกฆราวาส แต่ต่อมาก็ค่อย ๆ พิจารณาในเรื่องนี้อย่างรอบคอบ
     ลักษณะคำสอนของพระพุทธศาสนาใหม่ในยุค Kamakura ก็คือ Nenbutsu และ Zen ถือว่าพระพุทธศาสนาในประเทศญี่ปุ่นยังคงมีคำสอนในระดับนำอยู่ ยุคปลายของธรรมะบทสุดท้าย เริ่มขึ้นตอนกลางชองยุค Heian ( ประมาณ ๑,๕๐๐ ปี หลังจากการเสด็จดับขันธปรินิพพานขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า) และ Nenbutsu ก็เริ่มแผ่ขยายไปในหมู่เจ้าขุนมูลนายแลในหมู่มวลชนทั่วไป Nenbutsu ยังแผ่ขยายต่อไปในหมู่ชน เรื่อย ๆ เนื่องจากพระคุณเจเจ้าโฮเน็น ( Master Honen) ซึ่งเป็นพระชั้นผู้ใหญ่ และเป็นผู้สอนวิธีการรอดพ้นจากความทุกข์โดย Nenbutsu จากปลายยุค Heian เป็นต้นไปจนถึงตอนต้นของยุค Kamakura
     นิกาย zen ได้แผ่เข้าไปสู่พวกนักรบชาวซามูไร ต่อต้านการรบกวนของสงครามและขัดขวางรูปแบบการดำเนินชีวิตที่เข้มงวดของพวกเขา ในนิกาย Zen พวกผู้ชายจะได้รับการสอนให้ตระหนักถึงความจริงทางร่างกายโดยผ่านการควบคุมสภาพทางจิตใจที่ไม่มั่นคง ทำให้อารมณ์มีความมั่นคง และจุดประกายภายในจิตใจให้สว่างไสวขึ้น
ส่วนอิทธิพลทีที่มีอำนาจครอบงำอีกอย่างหนึ่งนั้น เกิดมาจากนิกายนิชิเรน -ชู

     4. การพัฒนาหลังจากยุคของ Kamakura
     หลังจากยุคอง Kamakura นิกายต่าง ๆ แต่ละนิกายของพระพุทธศาสนาได้แผ่ขยายไปทั่วญี่ปุ่นและได้ประดิษฐาน ณ ที่นั้น ๆ อย่างมั่นคง
     ระหว่างยุคเอโดะ (Edo period 1603-1867) องค์การต่าง ๆ ของพระพุทธศาสนาได้ถูกควบคุม จัดให้อยู่อย่างเป็นระเบียบ และจัดให้อยู่ร่วมในสังคมศักดินาของญี่ปุ่น สังคมที่เรียกว่า ระบบ "ดังก้า" ( Danka, Buddhist parishioner system) ได้รับการสถาปนาขึ้น
     ระบบดังก้าได้ถูกจัดตั้งเป็นสถาบันสำหรับรักษาความสัมพันธ์อันแนบแน่นระหว่างวัดกับอุบาสกอุบาสิกาฝ่ายฆราวาส ซึงหากสมาชิกในหมู่ฆราวาสนั้นเป็นของวัดใดโดยเฉพาะ ก็ต้องทำความมั่นใจในการประกอบพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนาทุกอย่างต่อวัดนั้น ในขณะเดียวกัน วัดนั้น ๆ ก็ควรอนุญาตให้สมาชิกของวัดรับภาระค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ของวัดนั้นๆ ระบบนี้ช่วยให้การเผยแพร่พระพุทธศาสนา และการจัดการเกี่ยวกับวัดต่าง ๆ เป็นไปด้วยความมั่นคง แค่ก็มีผลกระทบอันไม่พึงปรารถนาบางประการเช่นวัดจัดการควบคุมผู้สนับสนุนเข้มงวดเกินไป
     การฟื้นฟูพระพุทธศาสนาให้กลับเข้าสู่สภาพเดิมในสมัยเมจิในปี ๑๘๖๘ การปฏิวัติที่ใช้กำลังรุนแรงเพื่อทำให้ประเทศญี่ปุ่นทันสมัยขึ้น กลับได้เห็นความเคลื่อนไหวต่อต้านพระพุทธศาสนาปรากฏขึ้นอยู่ช่วงหนึ่ง ความเคลื่อนไหวบางอย่างเกิดขึ้นเพื่อแสวงหาวิธีการใหม่ ๆ ในการสอนพระพุทธศาสนาเพ่อเป็นการตอบรับศักราชแห่งเป็นสมัยใหม่ของประเทศด้วย
     รัฐธรรมนูญปัจจุบันของประเทศญี่ปุ่นที่ประกาศใช้ในปี ๑๙๔๖ ได้รับประกันเสรีภาพในการนับถือศาสนา โดยที่สังคมที่ร่ำรวยทางดด้านวัตถุนิยมได้ประกฎขึ้นมาพร้อมกับความเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วของเศรษฐกิจของประเทศ ความปรารถนาของประชาชนก็พลอยขยายตัวไปด้วย ข้อนี้ทำให้เกิดความไม่มั่นตงทางด้านจิตใจของประชาชน ยิ่งกว่านั่นความเปลี่ยนแปลงรูปแบบองการดำเนินชีวิตและการยึดถือคุณค่าใหม่ ๆ ได้ทำให้พระพุทธศาสนาของคนญี่ปุ่นเปลี่ยนแปลงไปจากศาสนาที่ถือกันประจำครอบครัวไปเป็นศาสนาเฉพาะตัวใครตัวมัน ผลก็คือว่า พระพุทธศาสนาปัจจุบัน มีแนวโน้มที่จะไหลไปสู่ความเป็นศาสนาตามสาขาคำสอนที่แตกต่างกันออกไป
     ตามหนังสือรายงานประจำปีเกี่ยวกับศาสนา (Yearbook of Religion) รวบรวมโดยคณะผู้ทำงานเกี่ยวกับวัฒนธรรม ฉบับลงวันที่ 31 ธันวาคม 2004 รายงานจำนวนวัดในพระพุทธศาสนา (รวมทั้งโบสถ์และสำนักงานคณะธรรมทูตของคริสต์ศาสนา)ในประเทศญี่ปุ่นมีทั้งสิ้น ๘,๗๒๔ วัด มีพระภิกษุในพระพุทธศาสนาจำนวน ๓๑๓, ๔๓๘ รูป และ มีผู้มีศรัทธานับถือพระพุทธศาสนา จำนวน ๙๓,๙๘๖,๓๘๗ คน

********