หนังสือธรรมจักษุ ประจำเดือน มกราคม 2549

ธรรมจักษุ ประจำเดือนมกราคม 49

หน้าปก ธรรมจักษุ ประจำเดือน มกราคม 2549

บทความพิเศษ
หนึ่งในบทความทางวิชาการของธรรมจักษุ

นิตยสารทางพระพุทธศาสนาที่เก่าแก่ที่สุดของไทยฉบับแรกออกเมื่อเดือนตุลาคม2437

เรื่อง
“ พระพุทธศาสนาในโลกปัจจุบัน (1) ”

พิมพ์ลงในนิตยสาร “ธรรมจักษุ”

โดย......พิพัฒน์ บุญยง

ปีที่ 90 ฉบับที่ 4 มกราคม 2549

พระพุทธศาสนา
ในโลกปัจจุบัน

พิพัฒน์ บุญยง เรียบเรียง

ข้อเขียนนี้ข้าพเจ้าแปลเรียบเรียงจากบทความพิเศษภาษาอังกฤษเรื่อง "Buddhism Today in the World" ของหัวหน้าคณะผู้แทนชาวพุทธของประเทศต่างๆ ที่เข้าร่วมประชุมสุดยอดชาวพุทธโลก ครั้งที่ 4 "The Fourth World Buddhists Summit" โดยมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย เป็นประธานจัดขึ้นที่กรุงเทพฯ เมื่อ 1-5 พฤศจิกายน 2548 ซึ่งข้าพเจ้า

ประเทศออสเตรเลีย

ข้อมูลพื้นฐานของพระพุทธศาสนาในทวีปออสเตรเลีย

ในการสำรวจของออสเตรเลียเมื่อเดือนกรกฎาคม ค. ศ. 2001 ระบุว่าประชากร 357,813 คน หรือ1.9 % ของประชากรออสเตรเลีย กล่าวว่าเขาเป็นชาวพุทธ แต่ในหนังสือผลงานการค้นคว้าเมื่อเร็ว ๆ นี้ ที่ชื่อ “ชาวพุทธและพระพุทธศาสนาในสหรัฐอเมริกา (Buddhists and Buddhism in the United States) โดย Robert Wuthnow และ Wendy Cadge ระบุว่า จำนวนชาวพุทธในสหรัฐอริกา เฉพาะผู้ที่เข้าวัดพระพุทธศาสนาเป็นประจำ อ่านวรรณคดีพระพุทธศาสนา และทำสมาธิตามหลักพระพุทธศาสนาเป็นประจำ จะมีจำนวนมากถึง ๒ เท่าของผู้ที่อ้างตัวเองนับถือพระพุทธศาสนา และโดยที่โครงสร้างทางภูมิศาสตร์ของออสเตรเลียก็คล้ายคลึงกับของสหรัฐอเมริกา จึงสามารถที่จะสันนิฐานด้วยเหตุผลที่จะกล่าวอ้างได้ว่า ประมาณ 3.8 % ของประชากรชาวออสเตรเลียเป็นพุทธศาสนิกชน ในปี ค.ศ. 2001 จากประสบการณ์ส่วนตัวในออสเตรเลีย เห็นว่าจำนวนชาวพุทธได้เพิ่มสูงขึ้นมากมายตั้งแต่ปี 2001 ด้วยเหตุผลนี้ข้าพเจ้าจึงเชื่ออย่างสนิทใจว่าถ้าจะคาดคะเนอย่างยุติธรรมจริง ๆ ประชากรของออสเตรเลียที่นับถือพระพุทธศาสนา ก็จะอยู่ราว ๆ 5 % ของประชากรโดยรวม หรือ 900,000 คน เรื่องนี้ต้องขอย้ำว่าเปอร์เซ็นต์ของประชากรออสเตรเลียที่เป็นชาวพุทธเมื่อ 30 ปีก่อนอยู่ที่ 0 %
จำนวนของพระสงฆ์ และชีในออสเตรเลีย ที่ได้รับการอุปสมบทอย่างถูกต้องตามจารีตประเพณีของพระพุทธศาสนา รวมทั้งผู้ที่ได้รักษาศีลและได้ถือบวชในปัจจุบันมีจำนวนรวมกันราว 500 ท่านโดยประมาณ

     กิจกรรมการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในวัดและในประเทศของข้าพเจ้า
     หลังจากที่ได้อยู่ในประเทศออสเตรเลียในฐานะภิกษุรูปหนึ่งมาเป็นเวลา 21 ปี   ข้าพเจ้าได้เห็นอย่างชัดเจนว่า อุปสรรคสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาก็คือ ขาดแคลนพระภิกษุและหรือชีที่สามารถพูดภาษาอังกฤษได้คล่องแคล่ว ทำหน้าที่สอนพระพุทธศาสนาและเป็นผู้นำชุมชน เพราะฉะนั้นข้าพเจ้าจึงต้องพยายามอย่างมาก ในการก่อตั้งวัดขึ้นในประเทศออสเตรเลีย เพื่อรับและฝึกฝนพระภิกษุหรือชีที่เกิดในประเทศออสเตรเลีย ทั้งนี้ก็เพื่อเผยแผ่พระธรรมคำสั่นสอนที่ถูกต้องแท้จริงของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เป็นประโยชน์แก่ประชาชนพลเมืองของออสเตรเลีย อย่างเช่นพระภิกษุและชีก็จะต้องศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรม และปฏิบัติรักษาศีลอย่างเคร่งครัด จะต้องมีประสบการณ์ในการบำเพ็ญสมาธิอย่างลึกซึ้ง ต้องเป็นผู้คงแก่เรียน และฉลาดรอบรู้ในคำสอนอันเป็นของเดิมของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และจะต้องมีความกรุณาในการสนองความต้องการของชุมชน   ในอาณาบริเวณที่กว้างไกลออกไป
     กล่าวโดยสรุปก็คือ ข้าพเจ้าตั้งเป้าที่จะสร้างศูนย์ฝึกอบรมขึ้นหลายแห่ง สำหรับผู้นำชาวพุทธที่เคร่งในประเพณีและวัตรปฎิบัติ คือพระสงฆ์ พูดอีกสำนวนหนึ่ง ก็คือ ข้าพเจ้าตั้งจุดประสงค์จะประดิษฐาน ภิกษุบริษัทและภิกษุณีบริษัทให้มีจำนวนมากขึ้น โดยเน้นเรื่องการควบคุมคุณภาพ เพื่อเผยแผ่ธรรมะอันลึกซึ้งแก่คนรุ่นใหม่ที่กำลังจะมาแทนที่คนปัจจุบัน
     ในขณะเดียวกันข้าพเจ้าก็มองข้ามไปถึงวิธีการสอนแบบเร่งรัด และรายการบริการสำหรับชุมชนชาวพุทธที่ยังเป็นฆราวาสครองเรือน ซึ่งเป็นชุมชนใหญ่และกำลังเจริญเติบโต   ตัวอย่างเช่น ชาวออสเตรเลีย 300 กว่าคนได้มาประชุมฟังพระธรรมเทศนา ทุกเย็นวันศุกร์ ณ ศูนย์กลางชาวพุทธประจำเมือง Perth ของเรา ได้เปิดสอนสมาธิขึ้น    ทั้งสำหรับผู้เริ่มเรียนและ ผู้ที่มีความรู้แล้ว มาฝึกปฏิบัติอยู่เป็นประจำ ได้มีการเปิดสอนสมาธิในวันสุดสัปดาห์ และหลักสูตรการฝึกสมาธิติดต่อกัน 9 วัน ก็ได้มีการเปิดสอนเป็นครั้งคราวตามโอกาส นอกจากนั้นยังได้มีการเปิดสนทนาธรรมในพระพุทธศาสนานอกสถานที่   คือนอกวัดวาอาราม แต่ไปจัดตามโรงเรียนต่าง ๆ และตามมหาวิทยาลัยหรือวิทยาลัย นอกจากนั้น ก็ยังมีการสนทนาธรรมตามกลุ่มหรือศูนย์ต่าง ๆ อย่างเช่นกลุ่มผู้ให้ความจุนเจือผู้เป็นมะเร็ง สโมสรผู้นิยมการบริโภคอาหารเช้าอย่างเดียวกัน รวมถึงการสมนาเรื่องจิตวิทยาและในที่ประชุมเกี่ยวกับเรื่องราวทางสังคม คณะของเรายังได้ไปเปิดบริการสอนธรรมะในเรือนจำต่าง ๆ ในประเทศออสเตรเลีย เปิดสนทนาเกี่ยวกับคำสอนทางพระพุทธศาสนา แก่ผู้ที่มีความต้องการจะเข้าสู่ร่มเงาของพระพุทธศาสนาอย่างแท้จริง เราเสนอให้บริการคำปรึกษาปัญหาการแต่งงาน โดยวิธีการนี้สามารถทำให้พระพุทธศาสนาได้รับความสนใจอย่างสูงในคุณประโยชน์ของภูมิปัญญาของพระพุทธศาสนาที่มีต่อทุกชีวิต กลุ่มเยาชนก็มีการประชุมร่วมกันในวันสุดสัปดาห์เพื่อฟังธรรมหรือศึกษาคำสอนในพระพุทธศาสนา สำหรับพระภิกษุได้ทำหน้าที่เป็นผู้นำในพิธีแต่งงาน และทำพิธีสวดมนต์ให้พรในพิธีขึ้นบ้านใหม่ เปิดกิจกรรมทางธุรกิจใหม่ ในจำนวนทั้งหมดเหล่านี้และบริการอื่น ๆ อีกมากหลายที่มีต่อชุมชนของเรา ยังมีหลักธรรมของพระพุทธศาสนาที่สำคัญและเป็นหลักธรรมอันเป็นเอกที่ไม่มีใดเหมือน เป็นหลักธรรมที่เปี่ยมไปด้วยเมตตาที่สัมปยุตด้วยปัญญา และความรับผิดชอบในตนเอง (ที่เข้ากับหลักกรรม) ล้วนแต่ทำให้เชื่อคำสอนในพระพุทธศาสนาอย่างมีประสิทธิผลในทางที่ที่สุดทุก ๆ ด้าน – โดยมีตัวอย่างที่ประกฎให้เห็น
     ณ ประเทศออสเตรเลียนี้เองที่พวกเรากระตือรือร้นรวบรวมวิธีการใหม่ ๆ ในการเผยแผ่คำสอนอันทันสมัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อย่างเช่น การเผยแผ่ทางอินเตอร์เน็ท เว็บไซต์ทางพระพุทธศาสนาที่สำคัญ คือ “Buddhanet” เป็นหนึ่งในเว็บไซต์ที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในโลก เว็บไซต์นี้ดำเนินการจากนคร ซีดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย ส่วนเว็บไซต์ที่สามารถเข้าไปดูได้อย่างรวดเร็วในถิ่นของเรา คือ “bswa.org” พร้อมทั้งแหล่งที่ผลิตข้อมูลทางธรรมอีกมากมาย อย่างเช่น บทความทางธรรมะและวินัย อธิบายพระธรรมเทศนาที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงแสดงไว้ และ webcast สด ๆ จากการสนทนาธรรม ที่จัดขึ้นจากศูนย์กลางพระพุทธศาสนา ณ เมือง Perth หรือ Perth Buddhist Center จริง ๆ แล้ว ประชาชนส่วนใหญ่ ก็ได้ดูหรือศึกษาคำสอนของพระพุทธศาสนาบนจอคอมพิวเตอร์ที่บ้านของตน ๆ มากกว่าที่ได้ดูจาก webcast ของการสนทนาธรรมสด ๆจากศูนย์กลางพระพุทธศาสนาแห่งเมือง Perth เสียอีก ยิ่งกว่านั้น ธรรมะจะถูกเผยแผ่ไปทั่วโลกโดยเพียงผ่านทางการคลิกที่ Mouse เท่านั้น
     พระพุทธศาสนาเป็นของใหม่ในประเทศออสเตรเลีย   และทุกศูนย์กลางของพระพุทธศาสนารู้สึกมีข้อจำกัด กับทรัพยากรทางด้านการเงินที่ไม่ค่อยจะเพียงพอ   ถึงอย่างไรก็ตาม เราก็สามารถสร้างวัดใหญ่ขึ้น 2 วัดในเมือง Perth แห่งนี้ วัดหนึ่งสร้างบนเนื้อที่ 240 เอเคอร์ สำหรับพระภิกษุ 20 รูปอยู่จำพรรษา และอีกแห่งหนึ่งบนเนื้อที่ 583 เอเคอร์ สำหรับเป็นที่อยู่ของบรรดานางชี   นอกจากนั้นยังได้สร้างวัดขนาดเล็กบนเนื้อที่ ประมาณ 1 เอเคอร์อยู่ใกล้เขตศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ ขณะนี้เรากำลังรวบรวมทุนทรัพย์เพื่อก่อสร้างศูนย์กลางเพื่ออำนวยความสะดวก สำหรับการปฏิบัติสมาธิของชาวพุทธฝ่ายฆราวาส ที่จะมาอยู่ปฏิบัติสมาธิที่ต้องใช้เวลานานขึ้น ในอนาคต เรามีแผนการจะสร้างโรงเรียนสอนพระพุทธศาสนาชั้นสูงขึ้น พร้อมกับสิ่งอำนวยความสะดวกขึ้นใกล้ ๆ กับวัดในเมือง Perth ของเราที่สร้างไว้สำหรับคนชรา
     เกี่ยวกับพื้นที่อื่น ๆ ในออสเตรเลีย ข้าพเจ้าให้คำแนะนำแก่คณะของเราในอันที่จะสร้างวัดขึ้นใหม่อีกแห่งหนึ่งทางใต้ของนครซีดนีย์ คือวัดป่าสันติ ซึ่งจะพัฒนาขึ้นเป็นศูนย์ฝีกอบรมสำหรับภิกษุ และจัดไว้สำหรับการสอนชาวพุทธแห่งนครซิดนีย์ที่มีคุณวุฒิสูงอีกด้วย โดยสอนเป็นภาษาอังกฤษ ข้าพเจ้ายังทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาทางจิตวิญญาณของชุมชนชาวพุทธแห่ง Victoria และได้ไปบรรยายธรรมะประจำ ณ วัดแห่งหนึ่งในกรุง Melbourne ที่มีผู้เข้าฟังเป็นจำนวนมาก ข้าพเจ้ายังทำหน้าที่เป็นผู้อุปถัมภ์ทางจิตวิญญาณแก่ Buddhikusuma ศูนย์กลางชาวพุทธ ณ นครซีดนีย์ด้วย ซึ่งเป็นสถานที่ที่ข้าพเจ้าไปสอนธรรมะเป็นประจำ
     มีพระภิกษุรูปอื่น ๆ อีกหลายองค์ รวมทั้งชีและอาจารย์ฆราวาส ซึ่งทำงานเผยแผ่พระพุทธศาสนาในออสเตรเลียอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย แต่ไม่มีที่ว่างพอที่จะจารึกความความดีที่พวกเขาเหล่านั้นได้อุทิศให้แก่พระพุทธศาสนาได้หมด ณ ที่นี้ ชุมชนชาวพุทธแห่งออสเตรเลียขอชื่นชมยินดี และแสดงความนับถือท่านเหล่านั้นด้วยความบริสุทธิ์ใจ ซึ่งผลก็คือทำให้เกิดความสมานสามัคคีกลมเกลียว จนพวกเราประสพผลสำเร็จ และบรรลุถึงจุดหมายปลายทางที่เราตั้งเอาไว้ในหลาย ๆ ด้าน ปัจจุบันมีสภาชาวพุทธตั้งอยู่ในรัฐต่าง ๆ ส่วนใหญ่ รวมทั้งในดินแดนเมืองขึ้นของออสเตรเลีย ทำหน้าที่แทนองค์กรต่าง ๆ ของชาวพุทธ ขั้นต่อไป พระภิกษุและนางชี แห่งสำนักหรือสมาคมพุทธที่สำคัญ ๆ ในออสเตรเลีย   ต่างก็จะมาประชุมกันเพื่อก่อตั้งสมาคมสงฆ์แห่งออสเตรเลียขึ้น เช่นเดียวกับคนในวิชาชีพอื่น ๆ ก็มีองค์กรของตนเองเพื่อยกย่องเชิดชูมาตรฐานและปกป้องผลประโยชน์ของสมาชิกของตน ( อย่างเช่น สมาคมวิชาชีพแพทย์แห่งออสเตรเลีย สมาคมวิศวกรแห่งออสเตรเลียเป็นต้น) ดังนั้นสมาชิกแห่งคณะสงฆ์ของทุกนิกายจึงกำลังรวมตัวกันในออสเตรเลีย เพื่อวัตถุประสงค์ร่วมกัน คือเผยแพร่พระธรรมคำสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
     พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาเล็ก ๆ ในออสเตรเลีย กระนั้นก็ตามเราก็พยายามติดต่อกับผู้นำศาสนาอื่น ๆ โดยการสื่อสารและโดยการติดต่อกับเจ้าหน้าที่ทุกระดับของรัฐบาลในประเทศของเรา ข้าเจ้ารู้สึกว่า การเผยแผ่คำสอนของพระพุทธสาสนาให้แพร่หลาย พร้อมทั้งการบริการประชาชนโดยทั่วไปเป็นสิ่งสำคัญ การที่เราพยายามให้เกิดอิทธิพลในทางที่ดีที่สุด รวมถึงกระบวนการการตัดสินใจ ในการใช้ห้องประชุมและห้องสำหรับปิดประกาศต่าง ๆ ให้เกิดประโยชน์สูงสุด แม้ว่าชาวพุทธของเราในออสเตรเลียยังเป็นกลุ่มเล็ก ๆ แต่พวกเราชาวพุทธก็ช่วยกันอย่างดียิ่ง

แผนการของเราในการให้ความช่วยเหลือสนับสนุนการประชุมสุดยอดชาวพุทธ
     เนื่องจากเรามองเห็นประโยชน์อย่างชัดเจน ในการก่อตั้งองค์กรแห่งขาติ อย่างเช่นสมาคาคมสงฆ์แห่งออสเตรเลีย และสมาพันธ์สภาชาวพุทธในออสเตรเลีย   ได้ก่อให้เกิดคุณประโยชน์ในอันที่จะก่อตั้งองค์กรระหว่างประเทศ อย่างเช่นการประชุมสุดยอดชาวพุทธ   การประชุมสูงสุดชาวพุทธโลก ข้าพเจ้าหวังว่าในเวลาอันสั้นเราจะสามารถละเลิกความแตกต่างอื่น ๆ และรวบรวมศรัทธาความเลื่อมใส   ลงเฉพาะเจาะจงในคำสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พร้อมกันนั้นชุมชนชาวพุทธทั่วโลก    ก็สามารถที่จะทำเช่นเดียวกันนี้ได้   ยิ่งชาวโลกทำอย่างนี้ได้มากเท่าไร   โลกก็จะมีแต่ความสงบสุข ความเห็นใจให้อภัยแก่กันระหว่างศาสนาต่าง ๆ มีความสมัครสมานสามัคคีระหว่างชาติอย่างถ้วนทั่ว เมื่อเป็นเช่นนี้ ประชาชนชาวโลกก็จะมีแต่ความเจริญรุ่งเรือง สิ่งแวดล้อมก็จะได้รับการเอาใจใส่ดูแลให้งอกงามไพบูรณ์สืบไป
     ข้าพเจ้าหวังว่า การประชุมสุดยอดชาวพุทธ ซึ่งเป็นการประชุมสูงสุดของชาวพุทธทั่วโลก   ควรจะเป็นไปในลักษณะดังต่อไปนี้ คือ:
     - เป็นการประชุมระหว่างประเทศ เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และเพื่อการแบ่งปันทรัพยากรณ์ทางข้อมูลข่าวสาร ทั้งนี้เพื่อคุ้มครองป้องกันความเสียหายต่อวัฒนธรรมของชาวพุทธที่มีอยู่ และเพื่อเผยแพร่พระธรรมคำสั่งสอนอันละเอียดอ่อนลึกซึ้ง   ของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
     - เป็นองค์กรตัวแทน   ซึ่งจะทำหน้าที่เป็นผู้นำแนวความคิด   และความต้องการ   ขององค์กรชาวพุทธทั่วโลกไปสู่องค์กรต่าง ๆ อย่างเช่นสหประชาชาติ องค์กรการค้าโลก ธนาคารโลก และแม้แต่ทำเนียบขาว
     - เป็นองค์กรทีสามารถสื่อสารติดต่อกับสื่อโลกเกี่ยวกับเรื่องต่าง ๆ อย่างเช่นการทำแท้ง cuthanasia และความขัดแย้งระหว่างชาติ การให้ปัญญาและความเมตตาตามหลักพระพุทธศาสนาแก่ชาวโลก
     - เป็นองค์กรที่สามารถไกล่เกลี่ยกรณีพิพาทอย่างมีประสิทธิภาพ ภายในชุมชนชาวพุทธทั่วโลก
     - เป็นชุมนุมผู้นำชาวพุทธโลก ซึ่งสามารถประชุมกันด้วยสันถวะไมตรี ความเป็นมิตรต่อกันและมีศรัทธาในอันที่จะสำรวจตรวจค้นสิ่งเหล่านี้ และวิถีทางอื่น ๆ อีกมาก ที่จะเสนอพระธรรมคำสอนอันมีค่ายิ่งของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ต่อประชาชนบนโลกของเรา

********