หนังสือธรรมจักษุ ประจำเดือน พฤศจิกายน 2546

ธรรมจักษุ ประจำเดือนพฤศจิกายน 2546

หน้าปก ธรรมจักษุ ประจำเดือน พฤศจิกายน 2546

หลังปก ธรรมจักษุ ประจำเดือน พฤศจิกายน 2546

หนึ่งในคอลัมน์ของธรรมจักษุ

เรื่อง

เรื่องของวิเวก

โดย...นาวาเอก(พิเศษ) วุฒิ อ่อนสมกิจ

พิมพ์ลงในนิตยสาร “ธรรมจักษุ”

ฉบับเดือน พฤศจิกายน 2546

เรื่องของ
วิเวก

     คำว่า"วิเวก" ในพจนานุกรม หมายถึง ความเงียบสงัด การปลีกตัวไปอยู่ที่ที่สงัด ทำให้รู้สึกเปล่าเปลี่ยวแต่สงบใจ ในทางศาสนาแยกวิเวกเป็น 3 ลักษณะ คือ กายวิเวก ความสงัดกาย หมายถึงการปลีกตัวไปอยู่ในสถานที่สงัด จิตวิเวก ความสงบทางจิต ไม่ฟุ้งซ่าน และ อุปธิวิเวก ความสงบจากกิเลสทั้งปวง
     ในชีวิตฆราวาส มองเผินๆ ก็ดูเหมือนว่าไม่จำเป็น แต่ถ้าพิเคราะห์ให้ถี่ถ้วนแล้ว การดำเนินชีวิตแบบผู้ครองเรือนยังต้องการวิเวกและจิตวิเวกอยู่ไม่น้อย ยิ่งอุปธิวิเวก คือการไม่ปล่อยให้กิเลสท่วมทับตัวเองเกินไป เป็นสิ่งจำเป็นยิ่ง
     เมื่อเวลาทุกข์หนัก อยากแก้ปัญหาชีวิต เรามักปลีกตัวไปอยู่ที่สงัดตามลำพัง ลูกเมีย ตลอดเพื่อนฝูงมักถูกปฏิเสธด้วยคำว่า "ผมอยากอยู่คนเดียวสักพัก" แล้วปิดประตูขังตัวเองแสดงว่านั่น คือความวิเวกทางกายเป็นความสุขอย่างหนึ่งของมนุษย์ที่ยังครองเรือน และเมื่อหาความสงบทางกายได้ ความสงบทางจิตที่ฟุ้งซ่านก็ทำได้ง่ายขึ้น และเป็นผลทำให้บรรเทากิเลสความฟุ้งซ่านลงได้ด้วย
     การอยู่ร่วมเป็นสังคม คนมีกายวิเวกและจิตวิเวก ทำให้เกิดความรู้เขารู้เรา และเกิดความสว่างในการแก้ปัญหาต่างๆ พระพุทธองค์จึงสอนให้ฝึกทางวิเวก คือความสงบกายสงบใจบ้าง มิใช่ฟุ้งฟูไปตามกิเลสอยู่ตลอดเวลา ซึ่งจะทำให้ตนเองเดือดร้อน เป็นทุกข์กระวนกระวาย มีจิตซัดส่ายคล้ายวิกลจริตจนไม่สามารถแก้ไขได้ ดังนั้น พระองค์จึงตรัสว่า เว้นจิตวิเวกเสีย จะไม่พบกับความสงบสุขเลย
     การปลีกวิเวก คือหลีกจากสิ่งแวดล้อมที่วุ่นวายเพื่อไปหาความสงบนั้น อาจได้รับรสความสงบชั่วคราว เมื่อกลับมาอยู่ในสิ่งแวดล้อมเดิมอีก ก็อาจฟุ้งซ่านเหมือนเดิม แต่ถ้าจะให้เกิดวิเวกถาวรก็ต้องทำให้กายวาจาสงบด้วยการรักษาศีล และทำจิตให้สงบด้วยบำเพ็ญสมาธิ ถ้าปฏิบัติมั่นคงอยู่ในศีล สมาธิตลอดไปแม้จะอยู่ในท่านกลางสิ่งแวดล้อมที่วุ่นวายก็จะอยู่ได้อย่างสงบสุข และจะได้รับรสวิเวกอย่างถาวร.

********