หนังสือธรรมจักษุ ประจำเดือน พฤศจิกายน 2549

ธรรมจักษุ ประจำเดือนพฤศจิกายน 49

หน้าปก ธรรมจักษุ ประจำเดือน พฤศจิกายน 2549

บทความพิเศษ
หนึ่งในบทความทางวิชาการของธรรมจักษุ

นิตยสารทางพระพุทธศาสนาที่เก่าแก่ที่สุดของไทยฉบับแรกออกเมื่อเดือนตุลาคม2437

เรื่อง
“ พระพุทธศาสนาในโลกปัจจุบัน ”

พิมพ์ลงในนิตยสาร “ธรรมจักษุ”

โดย......พิพัฒน์ บุญยง

ปีที่ 91 ฉบับที่ 2 พฤศจิกายน 2549

พระพุทธศาสนาในโลกปัจจุบัน
ประเทศศรีลังกา

พิพัฒน์ บุญยง แปลและเรียบเรียง

     ตามจารีตประเพณีที่เชื่อถือตาม ๆ กันมา พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศศรีลังกา หลังจากที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จดับขันธ์ปรินิพพานแล้ว 235 ปี ในรัชสมัยของพระเจ้าอโศกมหาราช แห่งอินเดีย และหลักฐานทางประวัติศาสตร์ระบุว่า เมื่อ 250 ปี ก่อนคริสต์ศักราช   กล่าวกันว่าพระมหินทมหาเถระ โอรสของพระเจ้าอโศกมหาราช พร้อมด้วยภิกษุอื่นอีก 4 รูป ได้นำพระพุทธศาสนาเข้าสู่เกาะลังกา ซึ่งก็คือประเทศศรีลังกาในปัจจุบัน
     รูปแบบของพระพุทธศาสนาที่นำเข้าสู่ลังกาตอนนั้น   ถือว่าเป็นแบบเก่าแก่ดั้งเดิม โดยมีพระเถระชั้นผู้ใหญ่เป็นผู้ถือปฏิบัติดำรงรักษาไว้ พุทธศาสนิกชนจึงนิยมเรียกพระพุทธศาสนานิกายนี้ว่า "เถรวาท" ซึ่งมีความหมายว่า "วาทะของพระเถระ" ประเทศศรีลังกาจัดอยู่ในอันดับแรก ๆ ในบรรดาประเทศที่นับถือพระพุทธศาสนาในโลกแม้กระทั่งในปัจจุบัน ในฐานะเป็นประเทศที่ดำรงรักษาไว้ซึ่งพระพุทธศาสนาก่อนที่จะเจริญแพร่หลายไปสู่ประเทศอื่น ๆ ในโลก
     พระมหินทมหาเถระ เมื่อได้นำพระพุทธศาสนาเข้าสู่เมืองหลวงอนุราธะปุระ ( the capital Anuradhapura) ตามคำอาราธนาของพระเจ้าเทวานัมปิยะติสสะ ( King Devarnumpiyatbssa) กษัตริย์ผู้ครองประเทศในขณะนั้น (ศตวรรษที่ 3) ได้รับพระตำหนักหลวง ณ พระอุทยานมหาเมกขะไว้เป็นที่พำนัก และได้เริ่มวางแผนจัดตั้งโครงการสำหรับศูนย์กลางพระพุทธศาสนาในอนาคตของประเทศศรีลังกา คือพระทมหาวิหาร หรือวัดใหญ่ นอกจากนั้น ท่านยังปรารถนาอยากเห็นกุลบุตรที่ถือกำเนิดเกิดมาในประเทศศรีลังกา ของพ่อแม่ชาวศรีลังกา ได้รับการอุปสมบทเป็นพระภิกษุของประเทศศรีลังกา ได้ศึกษาและท่องบ่นพระธรรมวินัย เพื่อว่ารากเหง้าของพรศาสนาและการศึกษาพราธรรมวินัยจะได้เป็นไปอย่างลึกซึ้งในศรีลังกา การประดิษฐานพระศาสนาเป็นจุดหมายสูงสุดในการก่อตั้งคณะสงฆ์ขึ้น นับแต่การนำพระพุทธศาสนาเข้ามาสู่ประเทศศรีลังกา พระพุทธศาสนาก็กลายเป็นศาสนาประจำชาติ นำความภาคภูมิมาสู่ประเทศ และได้รับพระบรมราชูปถัมภ์เพื่อความดำรงอยู่ของพระพุทธศาสนาอย่างถาวรสืบมาตั้งแต่บัดนั้น

     มหินตะเล (Mahintale) ใกล้กับอนุราธะปุระ (Anuradhapura)ได้รับการพัฒนาให้เป็นศูนย์กลางที่พำนัก (Living Center) ของพระอาคันตุกะที่มาถึงใหม่และบริวารที่กำลังมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น สถานที่พำนักอาศัยเหล่านี้ ผู้มีจิตศรัทธาซึ่งในตอนแรก ๆ ก็เป็นสมาชิกของราชวงษ์ได้จัดสร้างเตรียมไว้ สมาชิกที่เข้ามาสู่พระศาสนาโดยการอุปสมบทเป็นพระภิกษุหรือภิกษุณีด้วยตัวเอง ก็ล้วนเป็นสมาชิกที่เสียสละออกบวชจากสมาชิกของราชวงษ์ กิ่งของต้นพระศรีมหาโพธิ์ศักดิ์สิทธิ์ที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงประทับตรัสรู้ ก็ถูกนำมาปลูกในประเทศศรีลังกา ณ เมืองอนุราธะปุระโดยพระนางภิกษุณีสังฆะมิตตาเถรี พระธิดาของพระเจ้าอโศกมหาราช ต้นพระศรีมหาโพธิ์ต้นนี้ ปัจจุบันมีอายุกว่า 2,300 ปี ถือกันว่าเป็นต้นไม้ที่มีอายุเกาแก่ที่สุดต้นหนึ่งของโลก และเป็นต้นไม้ที่มีพุทธศาสนิกชนจากทั่วทุกมุมโลกเดินทางไปกราบไหว้บูชาตั้งแต่อดีตจนปัจจุบัน
     ภายในระยะเวลาไม่กี่ปีพระและวัดก็จะมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น พระมหินทเถระไม่ใช่เป็นแต่เพียงผู้นำพระพุทธศาสนาเข้ามาประดิษฐานในประเทศศรีลังกาเท่านั้น แต่ท่านยังนำเอาอารยะธรรมเข้ามาด้วย พระพุทธศาสนาได้กลายเป็นศาสนาประจำชาติ และหลังจากนั้นต่อมาพระก็ได้กลายเป็นที่ปรึกษาที่ชาญฉลาดประจำแผ่นดิน และเป็นราชบัณฑิตที่ให้คำปรึกษาทางด้านจิตวิญญาณและกิจการทางด้านสังคมประจำราชสำนักของกษัตริย์ผู้ปกครองประเทศ    ในขณะที่กาลเวลาผ่านไป วัดใหญ่ 3 วัดก็ถูกสร้างขึ้นมาในนครอนุราธะปุระ ในบรรดาวัดใหญ่ทั้ง 3 วัดนี้ มีอยู่ 2 วัดคือวัดมหาวิหารและวัดอภัยคีรีวิหารที่ทำหน้าที่ในการสอนธรรมะให้แก่ประชาชน และทำหน้าที่ในด้านค้นคว้าในทุกรูปแบบที่เกี่ยวกับแนวคิดทางพระพุทศาสนา และทำหน้าที่ติดต่อเกี่ยวข้องกับประเทศต่าง ๆ ทั้งที่เป็นประเทศที่นับถือพระพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาทและฝายมหายาน พระเคี่ยวแก้วอันศักดิ์สิทธิ์ของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้ถูกนำมาสู่ประเทศศรีลังกาในพุทธศตวรรษที่ 4 แลในปัจจุบันก็ประดิษฐานอยู่ ณ วัดพระเคี่ยวแก้ว ณ เมืองแคนดี้   (the Tooth Relic Temple in Kandy)
     ใครก็ตามที่ได้มีโอกาสไปเยือนเมืองอนุราธะปุระ เมืองหลวงเก่าของประเทศศรีลังกาในศตวรรษที่ 4 ก็สามารถเข้าใจพระพุทธศาสนาและวัดวาอารามในยุคต้น ๆ แม้กระทั่งในสมัยปัจจุบันของประเทศศรีลังกา
     ณ วันนี้ประชากรที่เป็นพุทธศาสนิกชนในประเทศศรีลังกามีจำนวน เจ็ดสิบเปอร์เซ็นต์ของประชาชากรทั้งหมด ซึ่งมีจนวน 18.5 ล้านคน และมีพระภิกษุจำนวน 32,715 องค์

********